Godziny otwarcia

pon.-pt.: 9:00-21:00
sob.: 9:00-17:00
nd.: 9:00-14:00

Wypożyczalni, Czytelni im. St. Kierbedziów i MKD obowiązują odmienne godziny pracy - więcej

gmach rysunek frontu

Biblioteka popularnie zwana „Biblioteką na Koszykowej” jest jedną z największych i najstarszych bibliotek publicznych w Polsce. Powstała w 1907 r. z inicjatywy społecznej, jako nowoczesna książnica naukowa przeznaczona dla wszystkich. W 1914 r. otrzymała własny gmach ufundowany przez Eugenię Kierbedziową i wkrótce stała się ośrodkiem życia kulturalnego w Warszawie. W 1928 r. przeszła pod Zarząd Miasta jako Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy. W latach 1928-1939 zorganizowała wzorową sieć biblioteczną, stworzyła nowoczesną służbę informacyjną oraz centralny ośrodek metodyki i instruktażu dla miejskiej sieci bibliotecznej. Prowadziła szkołę bibliotekarską i wydawała ukazujący się do dziś miesięcznik „Bibliotekarz”. Normalną działalność Biblioteki przerwała II wojna światowa. W jej wyniku instytucja straciła 80 proc. zbiorów.

Obecnie placówka posiada  jeden  z największych w kraju zbiorów (ok. 1,5 mln. woluminów). Księgozbiór Biblioteki ma charakter uniwersalny. Zbiór zasadniczy książek obejmuje druki polskie z XIX, XX i XXI wieku, ze wszystkich dziedzin wiedzy, oraz druki obce w wyborze. Podstawą zbioru jest napływający od 1917 r. do dziś egzemplarz obowiązkowy, przekazywany na bieżąco przez wydawców polskich. Zbiory piśmiennictwa sprzed 1945 roku systematycznie uzupełnia się zakupami wartościowszych publikacji; dotyczy to szczególnie humanistyki. Księgozbiór można przeszukiwać w dwóch bazach: Zeskanowanym katalogu książek (starsze druki, wydane do 1993 r. włącznie) oraz Katalogu Głównym (nowsze druki, w większości od 1994 r. do chwili obecnej). Zasadnicza część zbioru książek udostępniana jest w Czytelni im. St. Kierbedziów, Czytelni im. F. Czerwijowskiego oraz w Czytelni im. W. Bartoszewskiego (Czasopisa i Varsaviana) (jeśli czytelnik korzysta również z czasopism).

Biblioteka na Koszykowej pełni funkcję biblioteki wojewódzkiej i biblioteki powiatowej dla powiatu warszawskiego. Jest miejscem gdzie można się uczyć, poszerzać swoje zainteresowania, realizować pasje, oglądać interesujące wystawy, brać udział w spotkaniach oraz promocjach książek. Realizuje też zadania wynikające z funkcji biblioteki o statusie naukowym: prowadzi działalność wydawniczą, organizuje sesje i konferencje, współpracuje z instytucjami i organizacjami działającymi na rzecz rozwoju kultury i nauki, uczestniczy w programach i projektach krajowych i zagranicznych.

 

Historia Biblioteki

Biblioteka powstała w wyniku wieloletnich zabiegów grona działaczy oświatowych i intelektualistów warszawskich przełomu XIX i XX wieku. Ustawa o stowarzyszeniach, wydana przez zaborcę po wydarzeniach 1905 roku, umożliwiła wpisanie Towarzystwa Biblioteki Publicznej do rejestru stowarzyszeń oraz zatwierdzenie jego statutu. Stało się to 17 października 1906 roku. Statut podpisali członkowie założyciele Towarzystwa: Samuel Dickstein - prof. matematyki, Stanisław Krzemiński - historyk, krytyk literacki, Ludwik Krzywicki - socjolog, ekonomista, Stanisław Leszczyński - prawnik, adwokat, Stanisław Michalski - inżynier, Rafał Radziwiłłowicz - lekarz, prof. Uniwersytetu Wileńskiego, Józefa Sawicka - pisarka, nauczycielka, Władysław Smoleński - historyk, prof. Uniwersytetu Warszawskiego, Seweryn Smolikowski - filozof, Stefan Żeromski.

załozyciele tow bp

2 lutego 1907 roku odbyło się pierwsze posiedzenie Towarzystwa, na którym przedstawiono cel, zadania i plan działań Biblioteki. Rozpoczęła swoją działalność w wynajętym lokalu przy ul. Rysiej 1 (fot. 2). Kierował nią od początku do 1937 roku Faustyn Czerwijowski, który dążył do takiej organizacji i stworzenia podstaw naukowych, Biblioteki, aby mogła ona służyć, tak środowisku naukowemu Warszawy jak i najszerszym rzeszom jej społeczeństwa. Tworzył Bibliotekę w oparciu o wzory bibliotekarstwa anglosaskiego.

historia kurs historia rysia
fot. 1
Kurs bibliotekarski. W środku siedzi Faustyn Czerwijowski.
Po jego lewej stronie - Wiktoria Muklanowicz.
fot. 2

Fundusze gromadzono ze składek członkowskich Towarzystwa i darów pieniężnych. Podstawę księgozbioru stanowiły zasoby Czytelni Naukowej, powiększane dzięki darom osób prywatnych, księgarzy i wydawców.

Eugenia KierbedziowaW czerwcu 1914 roku, aktem darowizny Eugenii Kierbedziowej, Biblioteka otrzymała własny gmach przy ul. Koszykowej 26, wraz z urządzeniem i umeblowaniem. Pozwoliło to na swobodne rozmieszczenie zbiorów, liczących już w 1914 roku przeszło 100 tysięcy tomów.

W 1916 roku niemieckie władze okupacyjne wydały rozporządzenie o dostarczaniu egzemplarza obowiązkowego pięciu bibliotekom publicznym znajdującym się na obszarze Generał - Gubernatorstwa Warszawskiego, w tym Bibliotece Publicznej m. Warszawy. Miała ona otrzymywać po jednym egzemplarzu wszelkich dzieł drukowanych lub wydawanych na wymienionym obszarze. Obowiązek ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1917 r.

Pogłębiające się trudności finansowe TBP, po I wojnie światowej i w latach następnych, zmusiły jego Zarząd do zabiegania o przejęcie Biblioteki pod Zarząd Miasta st. Warszawy. W 1928 roku Biblioteka, z całym jej majątkiem, została przekazana miastu.

Uzyskawszy stały budżet, Biblioteka zainicjowała systematyczne kształcenie kadry zakładając w 1929 r. Roczną Szkołę Bibliotekarską. Wznowiła też działalność wydawniczą powołując m.in. do życia czasopismo Biuletyn Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy. Ukazuje się ono do dziś, od 1934 r. pod tytułem Bibliotekarz, jako wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich i Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy.

Wybuch II wojny światowej zahamował rozwój Biblioteki. W latach okupacji prowadzono jednak niezbędne działania zabezpieczające zbiory i w miarę możliwości kontynuowano bieżące prace. Mimo ingerencji władz okupacyjnych zmierzających do zamknięcia Biblioteki, udało się udostępniać jej księgozbiór nieprzerwanie do 1942 roku.

W momencie wybuchu II wojny światowej w skład Biblioteki wchodziły: Biblioteka Główna, 5 filialnych czytelni dzielnicowych, 34 wypożyczalnie (w tym jedna dla niewidomych) i 16 czytelni dla dzieci. Księgozbiór liczył 500.000 woluminów.

W styczniu 1945 r. wycofujący się z Warszawy Niemcy podpalili gmach Biblioteki. Zniszczeniu uległo ponad 300.000 woluminów a ponad 100.000 wywieziono.

Dzięki ofiarności pracowników działalność Bibliotek została wznowiona już 26 maja 1945 r. Mając do dyspozycji jedną salę (fot. 3, 4). Biblioteka zaczęła zaspokajać, przynajmniej częściowo, potrzeby zgłaszających się coraz liczniej czytelników. Starano się odtworzyć księgozbiór, pozyskując dary od bibliotek krajowych i zagranicznych, od osób prywatnych oraz dokonując zakupów i wymiany. Udało się też odzyskać drogą rewindykacji ok. 49 tys. vol. odnalezionych w: Pruszkowie, Legnicy, Krakowie i Pradze Czeskiej. (fot. 5)

historia sala  historia sala2 historia czytelnia
 fot. 3 fot. 4 fot. 5

Przyznane ponownie w 1946 r. prawo do egzemplarza obowiązkowego umożliwiło Bibliotece gromadzenie całej polskiej produkcji wydawniczej. Równolegle odbudowano sieć biblioteczną opierając się na założeniach organizacyjnych wypróbowanych w okresie międzywojennym.

Obecnie księgozbiór Biblioteki ma charakter uniwersalny. Obejmuje wydawnictwa polskie i wybrane obcojęzyczne ze wszystkich dziedzin wiedzy. Stan księgozbioru wynosi ponad 1.500.000 woluminów.

O dzisiejszej pozycji Biblioteki świadczą wspaniałe zbiory i korzystająca z nich imponująca liczba ponad 180 tys. czytelników.

Biblioteka na Koszykowej stanowi niezwykle ważne miejsce na kulturalnej i naukowej mapie Warszawy.

Logo Biblioteki

Wraz z otwarciem nowych czytelni Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy - Biblioteki Głównej Województwa Mazowieckiego weszło w użycie także nowe logo. Korzystając z tej okazji przypominamy historię motywu graficznego "Syrenki"  towarzyszącej Bibliotece niemal od dnia jej powstania.

nowe logo

 

Pierwszym symbolem kojarzonym z Biblioteką był exlibris, z 1908 roku, dla Towarzystwa Biblioteki Publicznej według rysunku Edwarda Okunia (1872-1945), malarza i ilustratora (m.in. Faraona Bolesława Prusa).

00000000-0008

Następnym i jedynym funkcjonującym po dziś dzień znakiem własnościowym Biblioteki była, zaprojektowana przez Jana Warunkiewicza, pieczęć okrągła przedstawiająca warszawską syrenkę na tle otwartej książki. Pieczątką tą sygnowany jest księgozbiór. W zbiorach Archiwum Biblioteki (sygn. A.282) zachował się projekt oraz korespondencja z nim związana:

00000000-0007

Poniżej list Jana Warunkiewicza, przepisany z oryg.:

Wychodząc z założenia, że każda praca powinna być przez każdą jednostkę traktowana z punktu społecznego, czem powodowałem się zawsze w życiu, doprawdy z prawdziwem a miłem zdumieniem przeczytałem serdeczne dla mnie podziękowanie, na które niezasłużyłem. Jestem jednak przygotowany na to, że tak jak to niestety bywa zwsze, i tutaj spotkam się z lekceważeniem i krytyką mojej choć tak skromnej pracy oczywiście nie ze strony Czcigodnej Dyrekcji, lecz od osób postronnych przez zawiść, zazdrość, z powodu mej energji i talentu wszechstronnego. Doskonale rozumiem, że właśnie ta wszechstronność da asumpt do wniosków dla mnie szkodliwych. Tu jednak muszę wyjaśnić, że prawie wszystkie wybitne jednostki, które zaczynały od małego ... np. Kopernik ... Leonardo da Vinci ... Kraszewski ... Karłowicz ... Szewczenko ... no i Wyspiański!.. nawet Przybyszewski mieli właśnie wszechstronne zdolności!...... Nie roszcząc sobie prawa do megalomanji pocieszam się i żyję nadzieją, że jednak może niedługo sprawiedliwość weźmie górę i że otrzymam pracę stałą – nie jako "bezrobotny" – w jakiejś instytucji, która potrafi niepowodować się zasadą niedopuszczenia mnie do działalności połączonej z inicjatywą, doświadczeniem, wiedzą i pracą. Proszę mi wierzyć, że z cała gotowością służę raz na zawsze swoją osobą i jeszcze raz dokładnie wymieniam te różnorodne prace które znam i przy których mogę być pomocnym:

  1. wszelkie roboty związane z programem [?] inżynierji, techniki. Kopje. Litografje – choćby kolorowe – kosztorysy budowlane. Projekty domów etc... Budowa kolei...
  2. roboty o charakterze graficznym ... Grafika jako sztuka czysta – Pieczęcie - - herby - -adresy - - dyplomy - -
  3. Malarstwo akwarelowe – olejne - - - pastelowe – piórkowe ....

  4. Sztuka stosowana – wypalanie, intarsja – inkrustacja – mozajka ..

  5. Wszelkie prace w zakresie muzyki i kompozycji -
  6. Dziedzina krajoznawstwa – historji – literatury - - dziennikarstwa - - - Fotografja. Pracakatalogowa – matematyczna – Administracja ... Intendentura ... Kontrola ...

 Nawiasem dodam, że firma "Lipczyński" która dotąd słynie za jedną z pierwszych i która wykonała jeden mój dawny projekt wspaniale, tym razem widocznie wskutek niedokładności czy to fotografji ich, czy roboty rytowniczej – zupełnie i samowolnie zmieniła kształt nosa, usta, podbródek syreny - co nawet nieartysta może powiedzieć przez porównanie oryginału z pieczątką. Takoż oko nie jest na mojem miejscu, a skomponowane. Oczywiście obniża to wdzięk syreny mojej .. Firma Lipczyński przez delikatne spiłowanie zgrubionych konturów może i powinna ten błąd naprawić. Niemogąc pozwolić sobie na pismo maszynowe – celem pozostawienia sobie kopji – ośmielam się pisać ołówkiem atramentowym. Serdeczne podziękowanie łączę ..

całą mą gotowość oświadczam i piszę uniżonym sługą

Jan Warunkiewicz

Równolegle, od 1961 roku, używany jest, jako sygnet wydawniczy, znak zaprojektowany przez Franciszka Seiferta (1900–1964), grafika, bibliofila, autora artystycznych opraw książek (m.in. Monachomachii Ignacego Krasickiego). Znak ten funkcjonował też jako logo Biblioteki.

SYRENKA01

W związku z zakończeniem projektu Rozbudowa i modernizacja Biblioteki Głównej Województwa Mazowieckiego, Biblioteka ogłosiła konkurs na projekt nowego logo i systemu identyfikacji wizualnej. Celem konkursu było wyłonienie autora, który przedstawi najlepszą koncepcję identyfikacji wizualnej wraz z logo zawierającym motyw „Syrenki Warszawskiej”. Nowe logo powinno podkreślać wyjątkowość Biblioteki jako nowoczesnej instytucji reagującej na wyzwania współczesności i zmieniającego się otoczenia, która zarazem buduje swoją pozycję na solidnych fundamentach ponad stuletniej tradycji. Symbol Biblioteki będzie stanowić formalny, ale i emocjonalny element tożsamości instytucji, który swoim kształtem, kolorem i innymi cechami ma przyzwyczajać Czytelników do błyskawicznego skojarzenia z Biblioteką.

Do konkursu zgłoszono 59 prac. Autorem zwycięskiej koncepcji jest Studio Graficzne "Podpunkt". Pierwsze miejsce zostało przyznane za współczesną interpretację motywu syreny i profesjonalne rozwinięcie grafiki znaku w system piktogramów. Kod kolorystyczny zaproponowany przez autorów znakomicie koresponduje z akcentami barwnymi architektury nowego budynku.

Przygotowany przez zwycięzców konkursu znak już funkcjonuje jako logo Biblioteki.

Biblioteka symbol RGB

Geneza znaku wywodzi się z elementów typograficznych.

 

podpunkt geneza

Nagrody przyznane Bibliotece

Nagrody przyznane Bibliotece w 100-lecie działalności

Biblioteka na Koszykowej nominowana do prestiżowej nagrody IKAR 2011

ikar2011Z ogromną radością pragniemy poinformować, iż Biblioteka na Koszykowej otrzymała nominację do prestiżowej nagrody XIII sezonu wydawniczo-księgarskiego IKAR 2011 w kategorii "bibliotekarz/biblioteka". Wyróżnienie, które przyznano  Bibliotece w dniu 12 maja 2011 roku podczas uroczystego otwarcia II  Warszawskich Targów Książki, jest nadawane przez Polskie Towarzystw  Wydawców Książek. Ideą nagrody jest honorowanie najważniejszego  wydarzenia sezonu wydawniczo - księgarskiego.

Biblioteka  na Koszykowej zdobyła uznanie Jury "za konsekwentne, od lat wręcz  modelowe działania na rzecz popularyzacji czytelnictwa adresowane do  wszystkich grup wiekowych, za pełnienie bibliotecznej służby pomimo  sędziwego wieku na dwóch etatach". Komisji sędziowskiej przyznającej to  prestiżowe wyróżnienie przewodzi wybitny historyk prof. Janusz Tazbir.

Podczas Wieczoru Wystawców wyróżnienie specjalne odebrała wicedyrektor Biblioteki dr hab. Katarzyna Materska.

Partnerzy

W ramach swojej działalności Biblioteka prowadzi współpracę z szeregiem partnerów. Oto niektórzy z nich.

mazowszesp

Samorząd Województwa Mazowieckiego

http://www.mazovia.pl

bn ikona

Biblioteka Narodowa

http://bn.org.pl

nprc ikona

Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa - ProgramMinistra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

http://www.mkidn.gov.pl

nina logo 0

Narodowy Instytut Audiowizualny

http://www.nina.gov.pl

logo nck

Narodowe Centrum Kultury

http://www.nck.pl

logo b

Biblioteka+ - Program Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

http://www.bibliotekaplus.pl

ik 2012 logo

Instytut Książki

http://www.instytutksiazki.pl

logo dkk male

Dyskusyjne Kluby Książki

http://www.instytutksiazki.pl/p,dkk.html

logonukat

NUKAT

http://www.nukat.edu.pl

frsi logo

Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego

http://frsi.org.pl

platon

Platforma Obsługi Nauki PLATON

http://www.platon.pionier.net.pl

 varsav2-ihuw

Varsavianistyka - Podyplomowe Studia Varsavianistyczne - Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego

http://www.ihuw.pl/dla-studentow/podyplomowe/varsavianistyka

 logoplaton

Platon - Dystrybucja Książek

http://platon.com.pl

Go to top