Należą do nich niewątpliwie pierwsze wydania znakomitych książek dla dzieci. Dla przykładu: pierwsze wydanie pierwszej polskiej książki napisanej z myślą o odbiorcy dziecięcym – Pamiątka po dobrej matce Klementyny z Tańskich Hoffmanowej (1798-1845) z roku 1819. Bezcennym skarbem są pierwsze, dziewiętnastowieczne, elementarze (abecadlniki): Źródło wiadomości dla dziatek polskich czyli abecadlnik powszechny Stanisława Jachowicza (1849), wydany przez księgarza warszawskiego, J. Bernsteina, zawierający podstawowe wiadomości z zakresu gramatyki, rachunków, katechizmu, dobrego wychowania, a także zoologii, astronomii, geografii i historii powszechnej, Abecadło polskie z kwiateczkami dla dzieci lubiących takowe pielęgnować Antoniny Jachowiczowej – drugiej żony Stanisława Jachowicza, malarki, z którą miał dwóch synów – Eryka i Rudolfa, wydane w Krakowie w r. 1840.; Abecadlnik warszawski  nieznanego autora, wydany w 1849 roku (III wyd.) przez S.H. Merzbacha - skromniejszy, ale zbudowany według podobnych zasad co Jachowiczowskie Źródło wiadomości

skarby1

Także pierwsze polskie periodyki dla młodego czytelnika: „Rozrywki dla Dzieci” (1824-1828) Klementyny z Tańskich Hoffmanowej, „Tygodnik dla Dzieci” (1829) Ignacego Kajetana Chrzanowskiego, „Ziemomysł” (1830) Jana Kantego Chruckiego, „Skarbiec dla Dzieci” (1830) Leona i Karola Sienkiewiczów, a także, ukazujący się również w roku 1830 od stycznia do grudnia, znakomity „Dziennik dla Dzieci” Stanisława Jachowicza, nowoczesny zarówno w metodzie dziennikarskiej, jak i wychowawczej. W Muzeum posiadamy jeden zaledwie z czterech oprawnych tomików.

 czasopisma

Dziewiętnastowieczne Pocket Books - seria unikatowych miniksiążeczek, składających się na serię „Biblioteczka dla dobrych dzieci” z lat 1824-1829 (nakładem Natana Glücksberga). Każdy miniaturowy tomik jest poświęcony innej dziedzinie. Oto tytuły poszczególnych książeczek: Mitologia, Powieści arabskie, Historya polska, Historya biblijna oraz dwa tomiki zatytułowane Historya naturalna. Miniaturki, starannie oprawione, z wyraźnymi śladami zdobień, niezmiennie wywołują podziw naszych czytelników!

 miniaturki

Dziewiętnastowieczne tłumaczenia literatury światowej, np. Teofron czyli doradca doświadczony dla mlodzi niedoświadczonej. Dzieło w Niemczech po zakładach naukowych do powszechnej encyklopedyi szkolnej przyjęte, przez Joachima Henryka Campe w języku niemieckim napisane, a z wydania siódmego na mowę polską przełożone i własnym kosztem tłumacza do druku podane (Wilno 1830), Przygody młodzieńca czyli Robinson polski Adolfa Dygasińskiego (1892), Przypadki Robinsona Kruzoe W. L. Anczyca z roku 1899, Ostatni Mohikanin J.F.Coopera w tłumaczeniu. Feliksa Wronowskiego, z roku 1830, wydanie dwujęzyczne: Don Kiszot dla dzieci czyli najciekawsze przygody Don Kiszota i Sansza poprzedzone wstępem historycznym o początku rycerstwa oraz rycerskich romansów, a zakończone sensem moralnym, które ukazało się nakładem S. H. Merzbacha w roku 1870.

Guliwer

Przykłady dzieł unikatowych można by mnożyć: Złota rószczka Heinricha Hoffmanna, wydanie III, petersburskie, z roku 1858 (najstarsze ze znanych polskich wydań utworu Hoffmanna Der Struwwelpeter), z ilustracjami warszawskich malarzy F. Kostrzewskiego i L. Biedrońskiego. Zaraz obok: Bajki-Nie bajki  zebrane przez W. Olszewskiego (M. Brzezińskiego), wydane w Warszawie przez Józefa Jeżyńskiego w 1889 roku, również z ilustracjami Franciszka Kostrzewskiego, Dzień grzecznego Władzia w rymowanych ustępach opowiedziany dziatwie z dodaniem różnych wierszyków Jana Chęcińskiego z dwunastoma drzeworytami Juliusza Kossaka, wydane przez Gebethnera i Wolffa, Warszawa 1886 (wyd. II). I jeszcze Nędza z Biedą. Baśń ludowa Kazimierza W. Wójcickiego z chromolitografiami Władysława Szymanowskiego, wydane w Warszawie przez Ferdynanda Hoesicka w roku 1881, w ramach serii „Biblioteczka Obrazkowa dla Grzecznych Dzieci. [Ciekawostka: książka zawiera błąd edytorski – na okładce widnieje tytuł: Bieda z Nędzą.

Oprócz dzieł najstarszych, skarbami Muzeum są dzieła wybitnych twórców – pisarzy i ilustratorów. Naszą kolekcję skarbów będziemy wzbogacać co roku, wpisując najlepsze książki dla dzieci na Listę Skarbów Muzeum Książki Dziecięcej.

Go to top