Dzieci są ciekawskie. Obserwują i pytają. Dzięki temu poznają świat, żyjących na nim ludzi i samych siebie. Wśród pytań pojawiają się też te niewygodne, które krępują rodziców lub wychowawców, nie zawsze potrafiących rozmawiać na trudne tematy. A dziecko ma prawo do szczerej rozmowy. Z niewiedzy popełnia błędy, przysparzając kłopotów sobie i swym opiekunom. Nie warto unikać trudnych rozmów i czekać, aż dziecko „zdobędzie wiedzę” na podwórku od rówieśników lub w internecie. Należy rozmawiać z nim dla jego dobra i bezpieczeństwa. Dzięki rozmowom dziecko nie tylko zaspokoi swoją ciekawość, lecz także nauczy się społecznych zachowań, szacunku dla samego siebie i innych.

Dzieciństwo nie chroni przed przykrymi wydarzeniami. Dzieci, podobnie jak dorośli, mogą doświadczyć traumatycznych przeżyć. Jednak w odróżnieniu od dorosłych nie zawsze potrafią je zrozumieć. Niewiedza wywołuje negatywne emocje: lęk, poczucie krzywdy, złość, wstyd. Dziecko powinno umieć zwierzyć się zaufanej osobie ze swoich przeżyć i doświadczeń, zwłaszcza tych, które budzą jego niepokój. W mówieniu o nich i pokonaniu złych emocji pomagają książkowi bohaterowie. Zmagają się z podobnymi problemami i pokazują, jak sobie z nimi radzić.

Kłopotliwych tematów jest wiele. Rodzicom i wychowawcom, którzy obawiają się poruszać je w rozmowie, z pomocą przychodzą autorzy książek. Prostym, zrozumiałym dla dziecka językiem, z wyczuciem i niejednokrotnie z humorem podpowiadają, jak odpowiadać na trudne pytania.  

Przedstawiamy książki dla dzieci w wieku przedszkolnym i uczniów młodszych klas szkoły podstawowej. Wśród proponowanych tytułów znajdują się zarówno poradniki, jak i beletrystyka, książki łatwe, przeznaczone do samodzielnego czytania, i trudniejsze, których zrozumienie wymaga pomocy osoby dorosłej. Nie zamieszczamy ich recenzji, lecz krótkie streszczenia. Nie oceniamy książek – są różne, jak różne są potrzeby czytelnicze. Są więc wśród nich publikacje wydane w serii „Bez tabu”, uchodzące za kontrowersyjne, zbyt odważne dla polskiego rodzica, oraz książki wydane przez Edycję Świętego Pawła, prezentujące „łagodny” punkt widzenia.  

Wszystkie omówione tytuły znajdują się w zbiorach Muzeum Książki Dziecięcej.

Książki podzieliliśmy na kilka grup tematycznych. Zdajemy sobie sprawę, że nie wyczerpują tematu. Z czasem pojawią się nowe książki i nowe zagadnienia.

ksiazki o czlowieku small

KSIĄŻKI O CZŁOWIEKU

Zaczęliśmy od początku, czyli od tego, „skąd się biorą dzieci?”. Odpowiedź na to nieuniknione i dla większości rodziców kłopotliwe pytanie można znaleźć w książkach, które w prosty, niekiedy żartobliwy sposób wyjawiają tajemnice naszego przyjścia na świat. Dziecko rośnie, przygląda się sobie i innym ludziom i znów zadaje pytania, tym razem o ciało, jego budowę i funkcje. I znów z pomocą przychodzą autorzy.


ksiazki o emocjach small

KSIĄŻKI O EMOCJACH

Człowiek – i mały, i duży – to nie tylko ciało, to również emocje. W naszym życiu uczucia, zarówno te dobre, jak i złe, odgrywają ogromną rolę. Niemal wszyscy mamy z nimi kłopoty, bo często nie potrafimy określić, co czujemy. Dajemy się ponieść emocjom, działamy pod wpływem chwilowego uczucia i skutki bywają opłakane. Prawidłowe odczytywanie przez dziecko emocji, zarówno własnych, jaki i ludzi, z którymi ma do czynienia, pomoże mu budować poprawne relacje w grupie rówieśniczej, a potem w dorosłym życiu. Nauczy rozstrzygać konflikty, uchroni przed niepotrzebnym cierpieniem i nieporozumieniami. Pomoże znaleźć przyjaciół, bo czym jest życie bez przyjaźni? Ale o prawdziwego przyjaciela, o kimś do kochania nie wspominając, bardzo trudno. Można popełnić błąd i zawierzyć niewłaściwej osobie. Albo można nikogo nie spotkać, bo nieśmiałość paraliżuje. Są książki, które pomogą temu zaradzić. Wskażą, czym kierować się przy wyborze właściwej osoby, a niepewnym, wstydliwym dzieciom pomogą pokonać słabości.


ksiazki o rodzinie small

KSIĄŻKI O RODZINIE

Każde dziecko powinno dorastać w pełnej, szczęśliwej rodzinie. Tylko taka zapewni mu prawidłowy rozwój i udane życie. Jednak życie rodzinne nie zawsze jest spokojne. Nawet małe dziecko może borykać się z problemami, takimi jak rozpad rodziny, brak rodzica czy nieporozumienia między mamą i tatą. Lękiem i niepewnością wypełniony może być okres oczekiwania na pojawienie się młodszego rodzeństwa i jego narodziny. Starsze dzieci obawiają się utraty miłości rodziców. Swój niepokój wyrażają buntem, agresją lub wycofaniem, zamknięciem w sobie, poczuciem krzywdy i niezrozumienia. Są też dzieci porzucone, choć zdarza się, że znajdują ciepły dom. W poradzeniu sobie z nową sytuacją pomoże im zrozumienie, że choć przyszły na świat w innej rodzinie, były wytęsknione przez adopcyjnych rodziców, którzy wiedzieli, że dziecko gdzieś na nich czeka. Nie wszystkie dzieci trafiają do adopcji, niektóre przebywają w rodzinach zastępczych. Ich pobytowi u obcych ludzi towarzyszy lęk, niepewność o to, co przyniesie przyszłość, samotność i zagubienie. Są książki, które pomogą dziecku i jego rodzicom lub opiekunom przezwyciężyć te trudności.


ksiazki o starosci small

KSIĄŻKI O STAROŚCI

We współczesnym świecie coraz rzadziej spotykamy rodziny wielopokoleniowe. Mimo to dziadkowie i babcie wciąż są obecni w życiu dziecka. Mały człowiek nie zawsze rozumie ich potrzeby, zwłaszcza gdy starsi domownicy chorują, zachowują się „dziwnie”, stwarzają problemy. Między nimi a dzieckiem może wytworzyć się dystans – ze stratą dla obu stron. Dwa światy, ten dziecięcy i „świat według dziadka”, powinny się uzupełniać. Dziecko dzięki  kontaktowi z dziadkiem lub babcią uczy się odpowiedzialności, zrozumienia dla potrzeb innych ludzi, a starsze osoby nie czują się samotne i odrzucone.


ksiazki o chorobie small

KSIĄŻKI O CHOROBIE

Choroba własna lub innego członka rodziny może być dla dziecka ciężkim przeżyciem, zwłaszcza gdy wiąże się z koniecznością pobytu w szpitalu. Nieznany świat budzi lęk. Dziecko – oderwane od rodziców i poddawane zabiegom medycznym – czuje się zagrożone. Podobne uczucia mogą towarzyszyć odwiedzinom w szpitalu u chorego członka rodziny. Książki oswajające ze szpitalnym światem, zapoznające z symptomami dolegliwości i sposobami leczenia, pomagają dziecku zaakceptować trudną sytuację, pozwalają nabrać dystansu do choroby. Dają nadzieję na powrót do zdrowia, a jeśli nie jest on możliwy, podpowiadają, jak radzić sobie z własną niepełnosprawnością lub pomóc domownikowi dotkniętemu kalectwem. Choroba, niepełnosprawność własna, rodzeństwa lub rodzica mogą wprawiać dziecko w zakłopotanie. Krępują zwłaszcza w gronie rówieśników, nie zawsze świadomych istoty dolegliwości. Ich zachowanie sprawia, że dziecko zaczyna dostrzegać, że brat, mama lub dziadek są „inni”, a inny często znaczy gorszy. Książki o chorobach są więc również dla tych, którym zdrowie dopisuje; uczą wrażliwości i tolerancji.


ksiazki o smierci small

KSIĄŻKI O ŚMIERCI

Śmierć to temat często pomijany w rozmowach z dziećmi. Jedni twierdzą, że małe dziecko jest zbyt wrażliwe, by mogło poradzić sobie z emocjami, jakie wywołują przykre wydarzenia. Ich przeciwnicy przekonują, że nie powinniśmy chronić dzieci przed tym, co nieuniknione. Każdemu przyjdzie zmierzyć się ze śmiercią najbliższych. Warto uświadomić dzieciom, że ból, smutek oraz nieuchronny i nieodwracalny koniec są częścią naszego życia. I że każdy ma prawo do przeżywania żałoby na swój sposób. Wiedza, którą przekazują książki, nie przeraża, przeciwnie – przynosi ukojenie. Proponowane przez nas teksty w przystępny, mądry, a niekiedy żartobliwy sposób oswoją dziecko z tematyką śmierci, przeżywania straty i godzenia się z nią.

 uchodzcy na strone MKD

KSIĄŻKI O UCHODŹCACH

Na świecie toczą się wojny. Ich największymi ofiarami są dzieci – bezbronne i ograbione z wszystkiego, co należy się dziecku: spokoju, beztroskiej zabawy, często opieki dorosłych. Takich dzieci są tysiące, a ich los przeraża. Wraz z rodzicami opuszczają domy albo to, co z nich zostało, i wyruszają na poszukiwanie bezpiecznego miejsca. Uciekinierzy pełni są strachu, ale też nadziei i nieprawdopodobnej siły. Ich wędrówki w nieznane roją się od niebezpieczeństw. Zdarza się, że uchodźcy nie docierają do celu, ale to nie zniechęca innych – są zdeterminowani, bo walczą o przeżycie.    

Niemal codziennie w telewizji, internecie i gazetach widzimy zdjęcia łódek pełnych głodnych, zmęczonych, przerażonych ludzi. Do nas należy decyzja, czy znajdą bezpieczny dom. Zarówno zwolennicy ich przyjęcia, jak i ludzie im niechętni mają swoje racje. Jedni są pełni współczucia, drudzy widzą w nich zagrożenie.

Prezentowane książki powstały z potrzeby chwili. Niektóre są inspirowane prawdziwymi wydarzeniami. To poruszające historie dzieci, ich rodziców i domowych zwierząt opuszczających miejsca, w których „płoną domy”. Lektura tych książek sprawi, że polscy rówieśnicy małych uchodźców lepiej poznają ich tragiczne losy i okażą pomoc, gdy w szkole czy na podwórku pojawi się dziecko „czarniawe” lub mówiące ze śpiewnym akcentem.


ksiazki o wojnie small

KSIĄŻKI O WOJNIE

Parafrazując tytuł jednej z książek, można stwierdzić, że wojna nie jest dla dzieci. Na pewno, ale czy należy chronić dziecko przed wiedzą o naszej historii, nawet tej najokrutniejszej? Są książki, które bez zbędnego dramatyzmu czy patosu, a jednocześnie bez ckliwości wprowadzają dzieci w wojenną rzeczywistość. Nie epatują strachem ani okrucieństwem, lecz poprzez wojenne losy ich rówieśników ukazują, jak wyglądało życie w okupowanym kraju i walka o wolność Polski. Nie skazują małego czytelnika na przykre przeżycia, ale przekazują prawdę historyczną, uczą patriotycznych zachowań i szacunku dla poległych.

 


ksiazki o problemach spol small

KSIĄŻKI O PROBLEMACH SPOŁECZNYCH

Dziecko jest częścią społeczeństwa. Musi poznać reguły nim rządzące. Nauczyć się właściwego postępowania, okazywania szacunku innym, często różniącym się od niego, reagowania, gdy widzi, że komuś dzieje się krzywda, niszczone jest środowisko. Współczesny świat pełen jest zagrożeń. Dziecko powinno nauczyć się dostrzegać je i umieć się przed nimi bronić, odpowiednio postępować w sytuacjach obcych, niezrozumiałych czy budzących strach. Wśród tych zagrożeń największym jest niechciany dotyk, który krępuje lub sprawia ból, budzi złość i poczucie braku panowania nad swoim ciałem. Dziecko ma prawo powiedzieć NIE, jeśli dotyk sprawia mu przykrość. Jeśli zostało skrzywdzone, musi umieć o tym mówić, bo rozmowa pozwoli mu pozbyć się lęku, wstydu i poczucia winy. Pomogą w tym książki przeznaczone do pracy terapeutycznej z dziećmi krzywdzonymi przez dorosłych.


Go to top