Janina Porazińska urodziła się w roku 1882, w Lublinie, zmarła w roku 1971 w Warszawie. W latach 1958 – 1968 mieszkała w willi na Żoliborzu, przy ul. Sułkowskiego 26, gdzie była współlokatorką swej młodszej koleżanki po piórze – Haliny Rudnickiej. Obecnie w willi tej  mieści się Biblioteka im. Haliny Rudnickiej (Oddział Muzeum Książki Dziecięcej).

Janina Porazińska była poetką, prozaikiem, autorką utworów scenicznych dla dzieci i młodzieży, tłumaczką. Studiowała na Wydziale Przyrodniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Debiutowała w roku 1903 na łamach Wędrowca, w roku 1912 opublikowała pierwszą książkę – baśń sceniczną W noc wiosenną. Współpracowała z wieloma pismami dla dzieci, takimi jak: Przyjaciel Dzieci, Promyk, Promyczek, Płomyczek (w latach 1927 -1930 pełniła funkcję redaktora naczelnego), Słonko (w latach 1934 – 1939 pełniła funkcję redaktora naczelnego) i Poranek (w latach 1937 – 1939 pełniła funkcję redaktora naczelnego), była współzałożycielką Płomyka (1917). Od 1929 roku publikowała książki dla dzieci, zawierające wiersze, piosenki, bajki, obrazki sceniczne, baśnie, poematy, opowiadania, powieści. Większość z nich wyrosła na podłożu ludowej pieśni i legendy. Porazińska kontynuowała i rozwijała nurt zapoczątkowany przez Marię Konopnicką i Zofię Rogoszównę, które stylizowały formę swych wierszy dla dzieci, opierając się na wzorach ludowych. Debiutem poetyckim Porazińskiej był zbiorek wierszy W Wojtusiowej Izbie ( 1924). Kolejne tomiki to: Smyku, smyku na patyku (1952), Psotki i śmieszki (1955). Porazińska pisała też powieści, opowiadania i legendy: Kichuś majstra Lepigliny (1924), Wesoła gromadka (1933), Maciuś Skowronek (1937), O dwunastu z Zapiecka (1946), Borówka (1947), Boża ścieżka królowej Kingi (1947), Kto mi dał skrzydła (1957, poświęcona życiu i twórczości Jana Kochanowskiego), Tajemnicze butki (1958), I w sto koni nie dogoni (1961), Pamiętnik Czarnego Noska (1964), Moja książeczka (1967); a także baśnie: Za górami... Za lasami (1952), Za trzydziewiątą rzeką (1955), Zuchwały strzyżyk (1955), Pan Twardowski w Czupidłowie (1959), Czarodziejska księga (1961), Starodzieje (1962); utwory sceniczne – oryginalne: Wesele Małgorzatki (1927) oraz adaptacje: Kopciuszek (1929), Jaś i Kasia (1933), Baśń o siedmiu krukach (1938). Porazińska przełożyła i przystosowała dla dzieci epopeję fińską Kalewala (1958). Opracowywała też czytanki szkolne.

W bogatej twórczości Porazińskiej na plan pierwszy wysuwa się mityczny obraz świata przedstawionego, który w podstawach jest bliski odczuciu świata przez dzieci. Przedmioty, zwierzęta i ludzie otaczający dzieci, także zdarzenia realizują w opowieściach formułę pierwotnego wzorca, sięgającego naturalnego związku człowieka z przyrodą. Widać to szczególnie wyraźnie w utworach zaczerpniętych z pieśni gminnej – legendach i baśniach. Wiersze Porazińskiej charakteryzuje ciekawa kanwa fabularna, tok rytmiczny prosty, ale monotonny, łatwe porównania i przenośnie. W roku 1953 Porazińska otrzymała Nagrodę Prezesa Rady Ministrów za całokształt twórczości literackiej, w roku 1969 – Order Uśmiechu. Jej utwory były tłumaczone na wiele języków.

Źródła:

         Słownik literatury dziecięcej i młodzieżowejpod redakcją Barbary Tylickiej i Grzegorza Leszczyńskiego. Wrocław (2002), s. 306 – 307.

Go to top