Godziny otwarcia

 

Szczegółowe

godziny

otwarcia

Więcej

 

 

 

bartoszewski prasa2

 

Wystawa: „Bartoszewski 1922-2015. Pod prąd – Pamięć – Pojednanie”

Wprowadzenie: Marcin Barcz*

 

Prezentowana wystawa poświęcona jest działalności Władysława Bartoszewskiego. Po raz pierwszy została ona udostępniona publicznie we wrześniu 2015 roku w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Al. Ujazdowskie 1/3, gdzie Władysław Bartoszewski pracował zawodowo do końca swego 93-letniego życia. Autorzy wystawy pragnęli przedstawić biografię zmarłego w kwietniu 2015 roku byłego ministra spraw zagranicznych, dyplomaty i historyka nie tyle  w tradycyjnej formie chronologicznego życiorysu, lecz przede wszystkim zwracając uwagę na obszary działalności najważniejsze dla samego Władysława Bartoszewskiego i dające zarazem najlepszy wgląd w jego bogatą osobowość. A ponieważ Władysław Bartoszewski przez dziesięciolecia brał czynny udział w najważniejszych wydarzeniach minionych lat, wystawa stanowi jednocześnie opowieść  o najnowszej historii Polski i Europy Środkowej. W biografii Bartoszewskiego znajdują odbicie zarówno mroczne, jak i pełne nadziei echa  splecionych ze sobą losów Polaków, Niemców i Żydów w XX wieku. Jednocześnie wystawa niesie przesłanie uniwersalne i zrozumiałe dla wszystkich. Opowiada o oporze przepełnionego duchem wolności człowieka wobec wszelkich form ucisku i obojętności w obliczu zła. Przypomina o ofiarach prześladowań i wskazuje na gotowość do dialogu wszędzie tam, gdzie mimo doświadczonego cierpienia możliwe jest porozumienie i po-jednanie. 

*  Marcin Barcz – były sekretarz Wł. Bartoszewskiego, współtwórca wystawy.

 

STRUKTURA WYSTAWY

Wystawa podzielona została na trzy związane za sobą działy tematyczne: „Pod prąd”, „Pamięć” i „Pojednanie”.

 

POD PRĄD

plik 2Część zatytułowana „Pod prąd” opowiada o działalności konspiracyjnej Władysława Bartoszewskiego w okupo-wanej Warszawie podczas II wojny światowej. Poznajemy w niej młodego żołnierza Armii Krajowej, współtwórcę Rady Pomocy Żydom („Żegota”), redaktora podziemnych pism i uczestnika Powstania Warszawskiego. Koniec wojny staje się początkiemkolejnego rozdziału prześladowań w bio-grafii Władysława Bartoszewskiego – tym razem przez władze komunistycznej Polski.Towarzyszymy mu w trakcie łącznie ponad sześcioletniego pobytu w więzieniach (gdzie dzieli celę z byłymi zbrodniarzami hitlerowskimi) i podczas ponownej utraty wolności w obozie internowania w Jaworzu po wprowadzeniu  stanu wojennego w grudniu 1981 roku. Wspomniana jest tu także działalność opozycyjna Władysława Bartoszewskiego, m.in. tajna współpraca z rozgłośnią polską Radia Wolna Europa, dla której przygotowywał on regularne sprawozdania. Część „Pod prąd” ukazuje człowieka niezłomnego, gotowego w każdych warunkach bronić własnych zasad, któremu dopiero w podeszłym wieku dane było doczekać upragnionej i wywalczonej wolności.         

 

PAMIĘĆ

plik 3Część „Pamięć” obejmuje rozdział biografii Władysława Bartoszewskiego, który dla niego samego stanowił najważniejszą życiową misję: zachowanie od zapomnienia głosów ofiar prześladowań i okrucieństw popełnionych przez zbrodniarzy. Ta ogromna praca dokumentacyjna rozpoczęła się wiosną 1941 roku wraz ze zwolnieniem niespełna 20-letniego Władysława Bartoszewskiego z nie-mieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz (gdzie trafił w wyniku łapanki jesienią 1940 roku, i skąd wypuszczony został najpewniej na skutek interwencji Czerwonego Krzyża). Ocalenie z obozowego piekła stało się dla Władysława Bartoszewskiego życiowym zobowiązaniem do składania świadectwa. Dzięki pomocy swej koleżanki, działającej w konspiracji Hanki Czaki (zamordowanej niedługo później przez gestapo) sporządził pierwszy opublikowany w podziemiu raport z Auschwitz. Także po wojnie kontynuował pracę kronikarza – mimo cenzury pisał o Powstaniu Warszawskim      w „Gazecie Ludowej”, „Stolicy” i „Tygodniku Powszechnym”. Opracował listy ofiar terroru hitlerowskiego w Warszawie, jako dziennikarz był obecny podczas ekshumacji ciał z maso-wych grobów (m.in. w lasach wokół wsi Palmiry), wygłaszał wykłady, dokumentował losy Żydów i niosących im pomoc Polaków, czego wynikiem były obszerne książki. Do końca życia Bartoszewski angażował się w działalność Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej, a kilka lat przed śmiercią uczestniczył w powołaniu Fundacji Auschwitz-Birkenau, dbającej o konserwację i utrzymanie miejsca pamięci. Przez dziesięciolecia niezmienna pozostała zasada Władysława Bartoszewskiego: konieczny warunek przyszłego pojednania to bezkompromisowe rozliczenie  z tragiczną przeszłością.

 

POJEDNANIE

plik 4Trzecia część wystawy przedstawia kolejny z najważ-niejszych obszarów działalności Władysława Bartoszew-skiego, który wielu potomnym pozostaje w pamięci przede wszystkim jako „budowniczy mostów”. Dział „Pojednanie” rozpoczyna opowieść od kontaktów Bartoszewskiego z ocalałymi Żydami po 1945 roku i od jego zdecydowanego zaangażowania przeciw wszelkim przejawom anty-semityzmu w powojennej Polsce (wspomnieć należy choćby udział w „Lidze do walki z rasizmem”). Pojawiają się też pierwsze wyróżnienia:  Medal Sprawiedliwego za służbę w Radzie Pomocy Żydom, pierwsze wizyty w Izraelu. Dopiero w początku lat sześćdziesiątych XX wieku, a więc w okresie pracy Władysława Bartoszew-skiego w cieszącym się stosunkową swobodą  krakowskim „Tygodniku Powszechnym”, dochodzi też do jego pierwszych kontaktów niemieckich, początkowo głównie z przedstawicielami kościelnych organizacji w Niemczech – spotkania z członkami „Akcji Znak Pokuty” czy „Pax Christi”, które niebawem owocują podróżami do Niemiec i rosnącą siecią osobistych przyjaźni. Kamieniem milowym w owej niemieckiej działalności staje się przyznanie Władysławowi Bartoszewskiemu – jako uznanemu już w Niemczech pisarzowi i profesorowi honorowemu – prestiżowej Nagrody Pokojowej Księgarzy Niemieckich w październiku 1986 roku. Niezmiennie przywiązuje on zarazem wagę do wspomnianej już zasady, że droga do wspólnej przyszłości prowadzić może jedynie przez pamięć o wyrządzonych tak niedawno okrucieństwach. Ta część wystawy ukazuje także Bartoszewskiego  w jego najbardziej chyba znanej roli – jako dyplomatę, polskiego ambasadora w Austrii, dwukrotnego ministra spraw zagranicznych i wreszcie (w ostatnich ośmiu latach życia) jako pełnomocnika premiera do spraw dialogu mię-dzynarodowego (odgrywającego przede wszystkim istotną rolę doradcy w kontaktach z Niemcami i Państwem Izrael).

 

Aktualne wskazówki…

Zapraszamy Państwa do podążania śladami Władysława Bartoszewskiego. Warto pamiętać o kimś, kto sam poświęcił długie życie pamięci o innych, walce przeciw niesprawiedliwości i dążeniu do pojednania.  Warto też poszukać w opowiedzianej w ramach niniejszej wystawy biografii Władysława Bartoszewskiego wielu wciąż aktualnych wskazówek i nie jednej przydatnej również dzisiaj dla nas wszystkich przestrogi.  

Wystawa powstała w 2015 r. w Kancelarii Premiera w oparciu o zbiory m.in. Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy i Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu. W 2017 r. przejęta została przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej i udostępniona Towarzystwu Niemiecko-Polskiemu w Berlinie, które w latach 2018-2021 zaprezentowało ją w 24 niemieckich miastach. Od wiosny 2022 r. jest własnością powstałego w Warszawie stowarzyszenia Skwer Władysława Bartoszewskiego.

 

Kuratorzy wystawy: Cyryl Skibiński, Marcin Barcz 

Projekt ekspozycji i oprawa graficzna wystawy: Brandy Design/Daria Tymińska, dr Maciej Konopka 

Konsultacja naukowa: prof. Andrzej Friszke 

Wykonawca: IKG/Aleksander Sieklicki

Aranżacja wystawy w Bibliotece: Dział Prezentacji Zbiorów i Dział Varsavianów

Konsultacja: Marcin Barcz

 

logo 1   logo 2   logo 4   logo 3

 

         

 

 fot. Paulina Niedzielska

Debaty o Polsce

04.10.2017 - Debaty o Polsce: Kto rządzi Polską? Prezydent, Premier czy Sejm?

Opublikowano: 28 wrzesień 2017

Kategoria: Debaty o Polsce

Biblioteka Publiczna m. st. Warszawy – Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego zaprasza na kolejne spotkanie z cyklu Debat o Polsce:   Kto rządzi Polską? Prezydent, Premier czy Sejm?  {youtube}-K9dKkGRGpo{/youtube}   W dyskusji panelowej udział wezmą: Leszek Miller - Premier RP Waldemar Pawlak - Premier RP Maciej Łopiński - Minister w Kancelarii Prezydenta RP   Moderatorzy spotkania: prof. Antoni Dudek Andrzej Stankiewicz   4 października 2017...

Czytaj więcej

09.05.2017 - Debata: Polskie przemiany: ewolucja czy rewolucja?

Opublikowano: 24 kwiecień 2017

Kategoria: Debaty o Polsce

Biblioteka Publiczna m. st. Warszawy – Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego zaprasza na pierwsze spotkanie z cyklu Debat o Polsce:   „Polskie przemiany: ewolucja czy rewolucja?”   Obserwując dość uważnie polską scenę polityczną, dochodzimy do wniosku, że widoczne gołym okiem konflikty, spory, czy nawet bezpardonowe walki zasługują na pogłębioną refleksję nie tyle z punktu...

Czytaj więcej

Debaty Międzynarodowe

23.06.2022 - Debata: Smok, niedźwiedź i tryzub. Chiny wobec rosyjskiej inwazji na Ukrainę

Opublikowano: 15 czerwiec 2022

Kategoria: Debaty Międzynarodowe

23.06.2022 - Debata: Smok, niedźwiedź i tryzub. Chiny wobec rosyjskiej inwazji na Ukrainę

    Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy - Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego we współpracy z Zakładem Studiów Azjatyckich Uniwersytetu SWPS i Oddziałem Warszawskim TPP-Ch w ramach cyklu czwartkowych spotkań o Azji Wschodniej "Debaty Azjatyckie" zapraszają na spotkanie dyskusyjne on-line:   SMOK, NIEDŹWIEDŹ I TRYZUB. CHINY WOBEC ROSYJSKIEJ INWAZJI NA UKRAINĘ   Zagadnienie przedstawi: Prof. Michał Lubina Moderator: Ambasador Krzysztof Szumski     23 czerwca 2022...

Czytaj więcej

26.05.2022 - Debata: Kuryle Południowe - wyspy niezgody

Opublikowano: 16 maj 2022

Kategoria: Debaty Międzynarodowe

26.05.2022 - Debata: Kuryle Południowe - wyspy niezgody

  Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy - Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego we współpracy z Zakładem Studiów Azjatyckich Uniwersytetu SWPS i Oddziałem Warszawskim TPP-Ch w ramach cyklu czwartkowych spotkań o Azji Wschodniej "Debaty Azjatyckie" zapraszają na spotkanie dyskusyjne on-line:   KURYLE POŁUDNIOWE  – WYSPY NIEZGODY   Zagadnienie przedstawi: dr Elżbieta Potocka Moderator: Ambasador Krzysztof Szumski     26 maja 2022 r. (czwartek) w godz. 18.00...

Czytaj więcej

27.04.2022 - Debata: Polityka Rosji wobec Afryki w XXI wieku

Opublikowano: 25 kwiecień 2022

Kategoria: Debaty Międzynarodowe

  Biblioteka Publiczna m. st. Warszawy - Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego, Polskie Towarzystwo Afrykanistyczne, Instytut Bliskiego i Dalekiego Wschodu,  Wydział Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ oraz  Katedra Studiów Regionalnych i Globalnych  na Wydziale Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW zapraszają na relację z debaty w ramach cyklu "Afryka na Koszykowej"   POLITYKA ROSJI WOBEC AFRYKI W XXI WIEKU    {youtube}KCmn2O_qQ7I{/youtube}   Debata...

Czytaj więcej