W dniu 25 czerwca 2026 roku o godzinie 15.00 w sali konferencyjnej na I piętrze w Bibliotece Publicznej m.st. Warszawy – Bibliotece Głównej Województwa Mazowieckiego rozpocznie się spotkanie z dr. Jackiem Stawiskim, redaktorem naczelnym „Tygodnika Powszechnego”, autorem książki „Trzecia transformacja, czyli historia odzyskana. Polska 1989-1995” (Wydawnictwo ZNAK, 2025).
Lata 1989-1995 zapisały się w historii Polski jako okres przemian ustrojowych i gospodarczych. Są one przedmiotem wielu dyskusji. Każdemu, kto pamięta te czasy, nasuwa się wspomnienie planu Balcerowicza, ale też wyborów z 4 czerwca 1989 roku, przeprowadzonych w wyniku obrad „Okrągłego Stołu” i późniejszego, stopniowego przejmowania steru władzy przez obóz solidarnościowy, rząd Tadeusza Mazowieckiego, wybory prezydenckie 1990, pierwsze w pełni wolne wybory jesienią 1991 itd. Sprawy te zostały już opisane przez historyków, choć dla wielu osób są to świeże wspomnienia.
Dr Jacek Stawiski opowie o kwestiach budzących mniej kontrowersji, ale w kontekście najnowszych dziejów naszej Ojczyzny istotnych, określanych przez niego mianem „trzeciej transformacji”. Mianowicie tego, jak w latach 1989-1995 pod wpływem nowej polityki państwa zmieniła się u nas warstwa symboli w przestrzeni publicznej. Zdemontowano wówczas m. in. pomnik Dzierżyńskiego w Warszawie i Lenina w Krakowie-Nowej Hucie. Wybrano nowych patronów niektórych ulic, dokonano zmian w tradycji wojskowej, przywrócono pamięć o wielu pomijanych lub marginalizowanych w okresie 1945-1989 bohaterach narodowych czy wydarzeniach historycznych. Chętniej wskazywano na osiągnięcia II Rzeczypospolitej. Podjęto działania, by upamiętnić polskich jeńców wojennych, pomordowanych w Katyniu, Charkowie i Miednoje. Szerzej podjęto temat Powstania Warszawskiego.
NOTA BIOGRAFICZNA O AUTORZE
JACEK STAWISKI (ur. 1970) – redaktor naczelny Tygodnika Powszechnego, dziennikarz telewizyjny i radiowy. Pracował m.in. w RMF FM, BBC World Service i TVN24 jako wydawca, komentator, autor wywiadów i filmów dokumentalnych oraz dyrektor ds. informacji. Współtworzył kanał TVN24 BiS, gdzie od 2019 roku pełnił funkcję redaktora naczelnego. Autor filmów dokumentalnych „My, Naród” i „Pułkownik House”, doktor historii (Uniwersytet Jagielloński). W 2025 r. opublikował książkę „Trzecia transformacja, czyli historia odzyskana. Polska 1989-1995”. Zaangażowany w dialog i współpracę polsko-żydowską i polsko-izraelską.
