Biblioteka Publiczna m. st. Warszawy powstała w 1907 r. z inicjatywy zawiązanego w roku 1906 Towarzystwa Biblioteki Publicznej. W jego skład wchodzili działacze oświatowi i znani intelektualiści tego okresu m. in.: S. Dickstein, St. Krzemiński, L. Krzywicki, St. Leszczyński, St. Michalski, R. Radziwiłłowicz, J. Sawicka, Wł. Smoleński, S. Smolikowski i S. Żeromski.

Powołana przez Towarzystwo książnica zaspokoiła pilną potrzebę istnienia w Warszawie ogólnodostępnej biblioteki naukowej.

Nowo powstała placówka fundusze na swój rozwój czerpała ze składek członkowskich Towarzystwa i opłat pobieranych od czytelników, a zbiory powiększała dzięki licznym darom osób prywatnych, księgarzy i wydawców.

Uzyskanie w 1914 r. własnej siedziby przy ul. Koszykowej 26 (wg projektu Jana Heuricha - syna), Biblioteka zawdzięcza fundacji Eugenii Kierbedziowej (portret). Ofiarodawczyni wyposażyła również wnętrza Biblioteki w sprzęty, których część sama zaprojektowała.

Od 1917 r. Biblioteka uzyskała prawo do egzemplarza obowiązkowego, początkowo jedynie z terenu Generał-Gubernatorstwa Warszawskiego, co w dużym stopniu rozwiązywało problem gromadzenia zbiorów.

Dla dalszego rozwoju placówki konieczne było uzyskanie stałych i pewnych podstaw finansowych. Z tą myślą 1 lutego 1928 r. Towarzystwo Biblioteki Publicznej rozwiązało się, przekazując instytucję wraz z majątkiem samorządowi miasta.

Uzyskawszy stały budżet, Biblioteka zainicjowała systematyczne kształcenie kadry zakładając w 1929 r. Roczną Szkołę Bibliotekarską i wznowiła działalność wydawniczą powołując do życia nowe czasopismo pt. "Biuletyn Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy". Ukazuje się ono do dziś, zmieniwszy tylko w 1934 r. tytuł na "Bibliotekarz", jako wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich i Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy.

Wielkie zasługi dla rozwoju Biblioteki położył Faustyn Czerwijowski, kierujący jej działalnością niemal od początku istnienia do 1937 roku.

W momencie wybuchu II wojny światowej w skład Biblioteki wchodziły: Biblioteka Główna, 5 filialnych czytelni dzielnicowych, 34 wypożyczalnie (w tym jedna dla niewidomych) i 16 czytelni dla dzieci. Księgozbiór liczył 500000 woluminów. Biblioteka Publiczna została podpalona przez wycofujących się z Warszawy Niemców w styczniu 1945 r. Zagładzie uległo ponad 300000 woluminów a ponad 100000 wywieziono.

Dzięki ofiarności pracowników Biblioteka wznowiła działalność już 26 maja 1945 r. mając do dyspozycji jedną salę. Starano się odtworzyć księgozbiór pozyskując dary od bibliotek krajowych i zagranicznych, od osób prywatnych oraz drogą zakupów i wymiany. Przyznane w 1946 r. prawo do egzemplarza obowiązkowego umożliwiło Bibliotece gromadzenie całej polskiej produkcji wydawniczej. Równolegle odbudowano sieć biblioteczną opierając się na założeniach organizacyjnych wypróbowanych w okresie międzywojennym.

Księgozbiór Biblioteki ma charakter uniwersalny. Obejmuje wydawnictwa polskie i wybrane obcojęzyczne ze wszystkich dziedzin wiedzy. Stan księgozbioru na koniec 2008 r. wynosił ok. 1.380.000 woluminów/jednostek. Biblioteka dąży do zebrania polskich publikacji powojennych w komplecie oraz systematycznie uzupełnia zbiory literaturą dawną o trwałej wartości, szczególnie w zakresie humanistyki. Księgozbiór wzbogacają wybrane dzieła obcojęzyczne, ze szczególnym uwzględnieniem encyklopedii, słowników i innych wydawnictw informacyjnych. Oprócz książek i czasopism gromadzi się zbiory specjalne, np. mapy, rękopisy, płyty, kasety, ryciny, fotografie.