Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy - Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego we współpracy z Katedrą Studiów Azjatyckich Uniwersytetu SWPS w ramach cyklu czwartkowych spotkań o Azji Wschodniej Debaty Azjatyckie zapraszają na spotkanie dyskusyjne:

 

Transformacja w Polsce i w Chinach: podobieństwa i różnice

 

Zagadnienia przedstawi:  

Prof. dr hab. Krzysztof Gawlikowski – kierownik Katedry Studiów Azjatyckich, Uniwersytet SWPS

Moderator: amb. Krzysztof Szumski – Uniwersytet SWPS

27 czerwca 2019 r. (czwartek), w godz. 18.00-20.00

Debata jest na żywo transmitowana w Internecie na stronie Biblioteki

Spotkanie odbędzie się w Sali Konferencyjnej Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy,

ul. Koszykowa 26/28,

 


Procesy przemian zachodzących w Chinach od 1978 r., nazywanych w tym kraju "polityką reform i otwarcia na świat", a na Zachodzie "reformami Deng Xiaopinga", są interpretowane rozmaicie i budzą kontrowersje. Na przykład, władze tajwańskie, w pewnych okresach z dużą intensywnością, propagowały koncepcję, że w Chinach nic się nie zmieniło i panuje tam nadal reżim komunistyczny. Zdobywała ona nawet pewną popularność wśród zwolenników „powstrzymywania wzrostu potęgi Chin”, zwłaszcza w USA. W sposób paradoksalny koncepcja ta gloryfikowała system komunistyczny, gdyż pokazywała, iż może on - w sprzyjających warunkach - zapewniać najszybszy wzrost gospodarczy w historii świata i awans cywilizacyjny krajom biednym.

Racjonalnie myślący badacze, jak profesor Lynn T. White z Uniwersytetu Princeton, głoszą z kolei, że pośród wszystkich krajów post-komunistycznych Chiny przeprowadziły najbardziej udaną transformację i osiągnęły największe sukcesy gospodarcze, W Unii Europejskiej, gdzie kładzie się wciąż nacisk na wartości i propagowanie demokracji w świecie, wytyka się często Chinom autorytarne rządy i "państwowy kapitalizm”, starając się w ten sposób dyskredytować je w oczach opinii publicznej i osłabiać ich pozycję negocjacyjną. Inne oskarżenia formułuje Prezydent D. Trump traktujący Chiny jako rywala. Opinie o Chinach są zatem często związane z interesami politycznymi i gospodarczymi, a wzrost ich potęgi zwiększa jeszcze zaciekłość propagandowych ataków.

30 lat polskich przemian także budzi rozmaite kontrowersje dotyczące natury systemu politycznego po 1989 roku, okresu kiedy "skończył się komunizm", itd.

Po dwu spotkaniach poświęconych chińskim przemianom chcemy je niejako podsumować, przedstawić podstawowe fakty i porównać z przemianami ostatnich 30 lat w Polsce. Można to ująć w kilku tezach:

  1. Za podstawową cechę systemu komunistycznego przyjmuję podstawowe kryterium uznawane przez jego teoretyków, czyli "społeczną własność środków produkcji", sprowadzającą się do upaństwowienia całej gospodarki, w której mechanizmy rynkowe i stosunki towarowo-pieniężne odgrywają niewielką rolę, gdyż dominuje tzw. "gospodarka planowa". Przejście do gospodarki rynkowej określam tutaj jako "transformację", gdyż pociąga to za sobą zmianę charakteru państwa oraz całego życia społecznego i politycznego, bez względu na ich charakter.
  2. System komunistyczny w Chinach różnił się zasadniczo od modelu sowieckiego i środkowo-europejskiego, procesy transformacji musiały zatem biec innymi drogami, tym bardziej, że będąc historycznym centrum "cywilizacji konfucjańskiej” nie przyjmowały one "modelu zachodniego", z dominacją wolnego rynku oraz demokracji liberalnej, jako ideału, jak to było w Polsce przez całe jej dzieje, gdyż leżała ona na peryferiach rozwiniętych krajów Europy, do których czuła się przynależna.
  3. I w Polsce i w Chinach czynnik narodowy odegrał w przemianach kluczową rolę. W Polsce system komunistyczny obalaliśmy jako narzuconą przemocą przez Związek Sowiecki formę półkolonialnego zniewolenia narodowego. Była ona tym bardziej dolegliwa, iż system komunistyczny był sprzeczny z naszymi tradycjami narodowymi, apoteozą wolności i indywidualizmu, a niskim autorytetem państwa. W Chinach zaś system komunistyczny zwyciężył w wyniku wojny domowej, w istocie wbrew intencjom Stalina, a kraj zachowywał swoją suwerenność i zapewnił ogromną poprawę życia. Ponadto komunizm wyrastał tam z rodzimych korzeni konfucjańskich i realizował wiele tradycyjnych wartości chińskich, co powodowało jego odmienność od systemu sowieckiego. M.in. miał uniwersalistyczno-ideologiczny charakter w duchu konfucjańskim. Stąd popadał w konflikt z rozmaitymi tradycjami oraz interesami narodowymi uznawanymi za „zacofane”. Dlatego czołowym hasłem społecznego buntu przeciwko systemowi maoistowskiemu stało się tam przywrócenie państwu charakteru narodowego i troski o codzienne potrzeby i interesy narodu.

Będziemy omawiać także inne cechy specyficzne obu transformacji.

Prof. K. Gawlikowski, który będzie referował te problemy, oglądał z bliska te procesy w Chinach i w Polsce.

 

Prof. dr hab. Krzysztof Gawlikowski
Kierownik Katedry Studiów Azjatyckich
Uniwersytet SWPS

Debaty o Polsce

04.10.2017 - Debaty o Polsce: Kto rządzi Polską? Prezydent, Premier czy Sejm?

Opublikowano: 28 wrzesień 2017

Kategoria: Debaty o Polsce

Biblioteka Publiczna m. st. Warszawy – Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego zaprasza na kolejne spotkanie z cyklu Debat o Polsce:   Kto rządzi Polską? Prezydent, Premier czy Sejm?  {youtube}-K9dKkGRGpo{/youtube}   W dyskusji panelowej udział wezmą: Leszek Miller - Premier RP Waldemar Pawlak - Premier RP Maciej Łopiński - Minister w Kancelarii Prezydenta RP   Moderatorzy spotkania: prof. Antoni Dudek Andrzej Stankiewicz   4 października 2017...

Czytaj więcej

09.05.2017 - Debata: Polskie przemiany: ewolucja czy rewolucja?

Opublikowano: 24 kwiecień 2017

Kategoria: Debaty o Polsce

Biblioteka Publiczna m. st. Warszawy – Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego zaprasza na pierwsze spotkanie z cyklu Debat o Polsce:   „Polskie przemiany: ewolucja czy rewolucja?”   Obserwując dość uważnie polską scenę polityczną, dochodzimy do wniosku, że widoczne gołym okiem konflikty, spory, czy nawet bezpardonowe walki zasługują na pogłębioną refleksję nie tyle z punktu...

Czytaj więcej

Debaty Międzynarodowe

17.10.2019 - Debata: Nie-bezpieczeństwo energetyczne Rosji

Opublikowano: 25 wrzesień 2019

Kategoria: Debaty Międzynarodowe

Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy - Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego we współpracy z Polskim Towarzystwem Nauk Politycznych, The Copernicus of Political Science, Stowarzyszeniem Promowania Myślenia Obywatelskiego oraz Światownikiem zapraszają do udziału w debacie wokół książki Jarosława Ćwiek - Karpowicza pt. Bezpieczeństwo energetyczne Rosji (Oficyna Wydawnicza ASPRA 2018). Czy rosyjskie złoża ropy...

Czytaj więcej

18.09.2019 - Debata: Czy lokalne wybory w Rosji mogą zagrozić władzy Putina?

Opublikowano: 26 sierpień 2019

Kategoria: Debaty Międzynarodowe

18.09.2019 - Debata: Czy lokalne wybory w Rosji mogą zagrozić władzy Putina?

Stowarzyszenie "Za Wolną Rosję", Fundacja WOT oraz Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy - Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego zapraszają na debatę:  Czy lokalne wybory w Rosji mogą zagrozić władzy Putina? Czy Putin ciągle panuje nad sytuacją w rosyjskich regionach, czy obecne protesty mogą być kontynuowane, kim są nowi liderzy protestów i jaką rolę odgrywa...

Czytaj więcej

26.09.2019 - Debata: 70 Years of the People’s Republic of China: Economic Achievements

Opublikowano: 26 sierpień 2019

Kategoria: Debaty Międzynarodowe

Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy - Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego we współpracy z Katedrą Studiów Azjatyckich Uniwersytetu SWPS w ramach cyklu czwartkowych spotkań o Azji Wschodniej Debaty Azjatyckie zapraszają na spotkanie dyskusyjne:   70 Years of the People’s Republic of China: Economic Achievements    Zagadnienia przedstawią:   Professor Huang Weiping  and Professor Peng Gang – both from the Renmin University of China,...

Czytaj więcej